Jęczmień

Jęczmień zwyczajny (Hordeum vulgare L.) to jedno ze zbóż, które dość często pojawia się w składzie karm dla psów. Dla części opiekunów obecność zbóż w karmie od razu budzi wątpliwości, jednak sam fakt, że produkt zawiera jęczmień, nie świadczy o jego niskiej jakości. Jęczmień może być wartościowym źródłem energii, błonnika oraz niektórych składników mineralnych i witamin. Nie jest jednak składnikiem niezbędnym w diecie psa, dlatego jego obecność zawsze należy oceniać w kontekście całego składu karmy.

Co to jest jęczmień i jakie ma zastosowanie w karmach dla psów?

Jęczmień jest zbożem należącym do rodziny wiechlinowatych. W żywieniu ludzi i zwierząt stosuje się go od bardzo dawna. W karmach dla psów pełni przede wszystkim funkcję źródła węglowodanów, a tym samym energii.

Po odpowiednim przetworzeniu skrobia zawarta w jęczmieniu staje się znacznie łatwiej dostępna dla organizmu psa. Ma to szczególne znaczenie w przypadku karm suchych, które zazwyczaj poddawane są procesowi ekstruzji.

Jęczmień dostarcza również błonnika pokarmowego. Jego ilość zależy jednak od tego, jaka część ziarna została wykorzystana. Jęczmień pełnoziarnisty będzie miał inną wartość żywieniową niż wysoko oczyszczona mąka jęczmienna.

W praktyce jęczmień może więc pełnić kilka funkcji jednocześnie: dostarczać energii, zwiększać zawartość włókna oraz wpływać na strukturę gotowej karmy.

Jakie korzyści dla psów może przynosić obecność jęczmienia w karmie?

Najważniejszą funkcją jęczmienia jest dostarczanie węglowodanów. Psy potrafią wykorzystywać skrobię jako źródło energii, pod warunkiem że została ona odpowiednio przetworzona.

Jęczmień zawiera również błonnik, który może wspierać prawidłową pracę przewodu pokarmowego i wpływać na konsystencję kału. Szczególnie interesujące są obecne w jęczmieniu beta-glukany, czyli rozpuszczalne frakcje błonnika.

W składzie ziarna znajdują się także witaminy z grupy B oraz składniki mineralne, między innymi magnez, fosfor i mangan. Nie należy jednak traktować jęczmienia jako głównego źródła tych substancji w pełnoporcjowej karmie dla psa, ponieważ jej wartość odżywcza zależy od całej receptury.

W dobrze zbilansowanej karmie jęczmień może być więc wartościowym dodatkiem, szczególnie jeśli nie wypiera z receptury odpowiedniej ilości składników pochodzenia zwierzęcego.

Dlaczego producenci karm dla psów dodają jęczmień do składu?

Jęczmień jest stosowany przede wszystkim dlatego, że stanowi funkcjonalne źródło skrobi i energii. W karmach suchych składniki skrobiowe odgrywają także rolę technologiczną, ponieważ pomagają uzyskać odpowiednią strukturę krokietów podczas produkcji.

Dodatkowo jęczmień może dostarczać błonnika i wpływać na właściwości całej receptury.

Oczywiście znaczenie ma również koszt surowca. Jęczmień jest bowiem tańszym źródłem energii niż mięso. Nie oznacza to jednak automatycznie, że każda karma zawierająca jęczmień jest produktem niskiej jakości.

Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy składniki zbożowe dominują w recepturze, a udział wartościowych surowców pochodzenia zwierzęcego jest niewielki.

Czy jęczmień jest bezpieczny dla psów?

Dla większości zdrowych psów jęczmień stosowany w gotowych karmach jest bezpiecznym składnikiem. Nie należy z góry uznawać zbóż za składniki szkodliwe czy niepożądane.

Kluczowe znaczenie ma sposób ich przygotowania. Surowe ziarno nie jest dla psa tak łatwo strawne jak jęczmień poddany obróbce termicznej i technologicznej.

W karmie pełnoporcjowej jęczmień występuje zazwyczaj jako jeden z wielu składników. Jeśli receptura jest prawidłowo zbilansowana, pies może ją pałaszować bez problemów, o ile nie występuje u niego indywidualna nietolerancja lub reakcja alergiczna na składniki zbożowe.

Warto też pamiętać, że jęczmień zawiera gluten. Ma to znaczenie przede wszystkim u psów, u których występują konkretne zaburzenia związane z jego tolerancją.

Dla jakich psów karma z jęczmieniem może być dobrym wyborem?

Karma zawierająca jęczmień może sprawdzić się u wielu zdrowych dorosłych psów, jeśli dobrze odpowiada ich zapotrzebowaniu energetycznemu i pokarmowemu.

Obecność jęczmienia może być korzystna między innymi w dietach, w których istotna jest umiarkowana zawartość tłuszczu oraz obecność źródeł błonnika. Nie oznacza to jednak, że jęczmień sam w sobie czyni karmę lepszą dla psa z nadwagą czy wrażliwym układem pokarmowym.

Znacznie ważniejsze są:

• całkowita kaloryczność karmy,
• ilość i jakość białka,
• zawartość tłuszczu,
• poziom włókna,
• strawność całej receptury.

Nie ma również ras psów, dla których jęczmień byłby szczególnie niezbędnym składnikiem. Dobór karmy powinien zależeć przede wszystkim od wieku, aktywności, stanu zdrowia i indywidualnej tolerancji psa, a nie od samej rasy.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania jęczmienia w karmach dla psów?

Najbardziej oczywistym przeciwwskazaniem jest potwierdzona niepożądana reakcja na jęczmień lub bardziej ogólnie - na gluten.

Trzeba jednak odróżnić faktyczną alergię pokarmową od przypadkowego powiązania objawów z obecnością zbóż. Świąd, problemy skórne czy biegunka mogą mieć wiele przyczyn i nie powinno się samodzielnie zakładać, że odpowiada za nie właśnie jęczmień.

Szczególnej ostrożności mogą wymagać psy z chorobami, przy których lekarz weterynarii zalecił konkretną dietę eliminacyjną, np. karmę bezglutenową lub karmę weterynaryjną o ściśle określonym składzie.

W takich przypadkach nie należy oceniać pojedynczego surowca w oderwaniu od całego planu żywieniowego.

Kiedy należy unikać karm zawierających jęczmień?

Karm z jęczmieniem należy przede wszystkim unikać wtedy, gdy lekarz weterynarii lub dietetyk weterynaryjny zaleci dietę eliminującą ten składnik. Może to dotyczyć między innymi sytuacji, w których prowadzone jest postępowanie diagnostyczne związane z podejrzeniem reakcji na pokarm.

Warto również sprawdzać całkowitą wartość kaloryczną karmy i wielkość podawanych porcji, zwłaszcza u psów mało aktywnych. Jeśli pies zużywa niewiele energii, nadmiar kalorii – niezależnie od tego, czy pochodzi z jęczmienia, innych zbóż, tłuszczu czy pozostałych składników – może sprzyjać nadwadze.

Nie ma potrzeby automatycznego eliminowania jęczmienia z diety psa - znacznie bardziej miarodajna jest analiza całego składu i parametrów odżywczych karmy.

Jęczmień w karmie dla psa – podsumowanie

Jęczmień może być pełnoprawnym składnikiem dobrej karmy dla psa. Dostarcza węglowodanów, błonnika i części składników odżywczych, a jednocześnie pełni ważną funkcję technologiczną w produkcji karm suchych.

Nie jest składnikiem niezbędnym, ale u zdrowego psa nie ma również potrzeby unikania go bez konkretnego powodu.

Najważniejsza pozostaje jakość całej receptury. Karma nie staje się dobra tylko dlatego, że zawiera jęczmień, i nie staje się zła tylko dlatego, że jest on obecny w jej składzie. Przy ocenie produktu zawsze warto patrzeć na proporcje składników, źródła białka, zawartość tłuszczu, kaloryczność oraz dopasowanie karmy do potrzeb konkretnego psa.

Karmy z jęczmieniem w składzie: